Qubee Afaan Oromoo

From Wikipedia
(Redirected from Qubee)
Jump to: navigation, search

Qubeen Afaan Oromoo, Afaan Oromoo baruuf bu'ura dha. Qubeen kun ka'umsi isaa Laatinii yoo ta'u yeroo ammaatti bal'inaan itti hojjetamaa kan jiru dha. Qubeen Afaan Oromoo qubee guguddaa fi qubee xixiqqaa jedhamuun lamatti qoodama.

Qubee Guguddaa[edit | Lakkaddaa gulaali]

Gabateen armaan gadii qubee Afaan Oromoo gurguddaa agarsiisa:

Qubee gurguddaa
A H O V
B I P W
C J Q X
D K R Y
E L S Z
F M T
G N U

Qubeelee armaan olitti barreeffaman alattis qubeen Afaan Oromoo qubee guguddaa warra qubee dachaa ta'a of keessaa qaba. Isaanis:

Qubee Dachaa
CH SH
DH TS
NY ZY
PH

Hubachiisa: P, V, Z, Ts, fi Zy n sagalee fi jechoota afaan ollaa fi addunyaa biraa irraa ergiffanne. Itti gargaaramuuf akka salphatuuf kan uumame malee sagalee dubbifamaa kanniin Afaan Oromoo keessatti hin argaman

Qubee Xixiqqaa[edit | Lakkaddaa gulaali]

Afaan Oromoo qubee xixiqqaa gabatee armaan gadii keessatti agarsiifaman qaba:

Qubee Xixiqqaa
a h o v
b i p w
c j q x
d k r y
e l s z
f m t
g n u

Qubeelee armaan olitti barreeffaman alattis qubeen Afaan Oromoo qubee xixiqqaa warra qubee dachaa ta'an of keessaa qaba. Isaanis:

Qubee Dachaa
ch sh
dh ts
ny zy
ph

Hubachiisa: p, v, z, ts, fi zy n aadaa sabafi sablammii naannoo Oromoo jiraatanii calaqqisiisuuf kan uumamani malee Afaan Oromoo keessa hin jirani. Garuu, jechoota ergissan dhufan waajin, qubeewwan kun amma tokko Afaan Oromoo keessatti hojiirra oolaniiru.

Qubee Dachaa[edit | Lakkaddaa gulaali]

Qubeen dachaa qubee sagalee addaa ta'e, kan qubeewwan digdamii jahan keessa hin jirre of keessaa qabu. Sagalee qubee kanniinii qubeewwan dubbifamaa gara garaa lama walitti fiduun barreeffamu. Qubeewwan dachaan kunniin qubee akka SH, NY ,CH, DH, PH fi TS ti. Qubeewwan dachaa kanniin keessa qubeen TS quboota akka P,V fi Z dabalatee qubee ergifanna ykn qubee alagaa jedhamani beekkamu.

Qubee Dachaa
CH | ch SH | sh
DH | dh TS | ts
NY | ny ZY | zy
PH | ph

Wabii[edit | Lakkaddaa gulaali]

  • Catherine Griefenow-Mewis (2001). A Grammatical Sketch of Written Oromo (Grammatical Analyses of African Languages), Rüdiger Köppe
  • Qubbee Afaan Oromoo