Jump to content

Jabajjii Kedeedaa(Computer hardware)

Wikipedia irraa
Gabatee KHG Hujeessaa giddugaleessaa (Central Processing Unit - CPU) PDP-11

Jabajjii kompiitaraa kutaalee fiizikaalaa kompiitaraa, kanneen akka keesii, yuunitii adeemsa giddugaleessaa (CPU), yaadannoo qaqqabummaa tasaa (RAM), hordoffii, hantuutee, kiiboordii, kuusaa daataa kompiitaraa, kaardii giraafiksii, kaardii sagalee, sagalee guddiftuu fi motherboard of keessatti qabata.

Jabajjii[gulaali | lakkaddaa gulaali]

Jechi Jabajjii jedhu kutaa kompitaraa kan qaqqabamuu danda'u hunda agarsiisa. Sarkiyuutonni, torgii/agarsiisaa, humna dhiyeessituu, Haada, Gabatee cuqoo, maxxansaa, fi hantuutteen isaan kun hundi Jabajii dha.

Seenaa Jabajjii Kompitaraa[gulaali | lakkaddaa gulaali]

Dhaloota jalqabaa (makaanikaalii/elektiroomakaanikaalii) Kaalkuleeteroota Pascal's calculator, Arithmometer, diferensi injiinii, Quevedo's analytical machines
Meeshaalee saganteeffaman Jacquard loom, Anaalitikaal injiinii, IBM ASCC/Harvaard Maark I, Harvaard Maark II, IBM SSEC, Z1, Z2, Z3
Dhaloota lammaffaa (vaakiyuum tuubii) Kaalkuleeteroota Atanasoff–Berry Computer, IBM 604, UNIVAC 60, UNIVAC 120
Meeshaalee saganteeffaman Koloosesii, ENIAC, Manchester Small-Scale Experimental Machine, EDSAC, Manchester Mark 1, Ferranti Pegasus, Ferranti Mercury, CSIRAC, EDVAC, UNIVAC I, IBM 701, IBM 702, IBM 650, Z22
Dhaloota sadaffaa (tiraazisterii fi integireetid sarkiyuutii SSI, MSI, LSI) Meyinfireemii IBM 7090, IBM 7080, IBM System/360, BUNCH
Kompitara miinii PDP-8, PDP-11, IBM System/32, IBM System/36
Dhaloota Afraffaa (Integireetid sarkiyuutii VLSI) Kompitara miinii VAX, IBM System i
4-bit kompitara maayikiroo Intel 4004, Intel 4040
8-bit kompitara maayikiroo Intel 8008, Intel 8080, Motorola 6800, Motorola 6809, MOS Technology 6502, Zilog Z80
16-bit kompitara maayikiroo Intel 8088, Zilog Z8000, WDC 65816/65802
32-bit kompitara maayikiroo Intel 80386, Pentium, Motorola 68000, ARM
64-bit kompitara maayikiroo Alpha, MIPS, PA-RISC, PowerPC, SPARC, x86-64, ARMv8-A
Kompitara idaatii Intel 8048, Intel 8051
Kompitara Matayyaa Kompitara minjaalee, Kompitara manaa, Koyaa, Personal digital assistant (PDA), Portable computer, Tablet PC, Wearable computer
Theoretical/experimental

Tiyooriidhaan/yaalirra kan jiru

Kompitara quwaantamii, Kompitara keemikaalaa, DNA Kompitiingi, Kompitara ifaaduu, Spintronics based computer

Mataduree Kan Biraa Kan JabajjiiSuuraa[gulaali | lakkaddaa gulaali]

Meeshaalee moggaa (naqa/baha) Naqa Hantuuttee, gabatee cuqoo, hunda caancalaa(joystick), kaastuu(scanner), webcam, gabatee saxatoo, qaayiyyaa
Baha Torgii, maxxansaa, Hasaasaa(headphone), sagalee guddiftuu
Lachuu Ooftuu baxxee laafaa, Ooftuu baxxee jabaa, ooftuu baxxee ifaadduu, teleprinter
Yaa'aa kompitaraa Fageenya gabaabaa RS-232, SCSI, PCI, USB
Fageenya dheeraa (Cimdaa kompitaraa) Ethernet, ATM, FDDI